چهارشنبه, 04 ارديبهشت 1398
شناسه خبر:219

شکست فاحش سکولاریزم در ترکیه

  • انداز قلم

شکست فاحش سکولاریزم در ترکیهنوشته: احمد فرید فرزاد هروی
ترکیه از جمله کشورهایی است که تاریخ پر فراز و نشیب را در ادوار تاریخ پشت سر گذاشته است. تاریخ این کشور با تاریخ اسلام پیوند ناگسستنی دارد. زیرا این کشور روزگاری سکاندار امپراتوری عظیم و مقتدر اسلامی «عثمانی» بود که از سال (699هـ . ق – 1299م)  الی (1324هـ.ق – 1924م)  به مدت 625 سال رهبری خلافت جهانی اسلامی را به عهده داشت.

{jcomments on}این امپراطوری بزرگ قلمرو وسیعی از جهان اسلام را اداره می نمود که از نظر جغرافیای امروزی شامل کشورهای خاورميانه؛ خاور نزديك، شمال آفريقا و جنوب اروپا می باشند.
این کشور بزرگ اسلامی که در اثر دسایس و نیرنگ های صلیبی و صهيونی روزگاری از دامان اسلام کنار زده شد، امروزه دوباره در حال برگشت عزتمندانه به هویت اسلامی خویش است.
پیشینه ی سکولاریزم در ترکیه:
عوامل گوناگونی باعث شد تا این کشور اسلامی همانند اندلس اسلامی هویت اسلامی خویش را از دست دهد. دشمنان سوگند خورده ی امت اسلامی که چشم دیدن اقتدار و عظمت خلافت اسلامی را در ترکیه نداشتند با مکر و نیرنگ مهره ای را که در اصل یهودی بود وارد ارتش عثمانی نموده و با بزرگ نمودنش، توانست در دربار عثمانی نفوذ نموده و از داخل، این امپراطوری را متلاشی نمایند. این مهره کسی جز «مصطفی کمال آتاترک» یهودی نبود که توانست اختیارات تام را در ارتش در دست گیرد. او یک شخص هویت باخته و غرب گرا بود که با همین تأثیر پذیری، انقلابی نامیمون را در ترکیه بر پا نمود و خلافت اسلامی را لغو و در عوض نظام سکولار را با زور و خشونت بر مردم تحمیل نمود. وی با بی شرمی، تمام مظاهر اسلامی ترکیه را نابود کرد، مسجد ایاصوفیا را به موزه تبدیل نمود، زبان لاتین را جایگزین زبان عربی نموده و حتی اذان عربی را منع کرد، حجاب زنان را ممنوع و روز تعطیلی جمعه را به یکشنبه عوض و همه ی ارزش های اسلامی را ملغا نمود.
این همه تغییرات در زیر قدرت ارتش ترکیه که کمال آتاترک رهبری آن را در دست داشت انجام شد و با تصویب قانون اساسی ساخته ی نظام اتاترکی 1928.م رسماً این کشور به یک کشور لاییک تبدیل گردید. اساس نظام سکولار آتاترک جدایی دین از سیاست و زدودن ایمان و اخلاقیات اسلامی و نقش اجتماعی فرهنگی دین در بین اجتماع مردم ترک بود. غرب گرایی و تحکیم تفکر، فرهنگ، آداب و پوشش غربی از اهداف دیگر سکولارها بود و بالأخره جانشینی هویت ترکی در عوض هویت اسلامی برای ترکیه از اهداف متمرکز آن ها به شمار می رفت که با زور و اختناق آن را بر ترکیه اسلامی حاکم گردانیدند.
این اقدامات واکنش های علما و شخصیت های مسلمان ترکیه را با سیاست های دین ستیزی و دین زدایی نظام لاییک، برانگیخت که از همان ابتداء قیام ها و مخالفت های سیاسی بر علیه نظام آتاترک آغاز گردید و هزاران تن از مسلمانان مبارز توسط ارتش زندانی و یا اعدام شدند.

این تحرک ها بعداً به جریان مقتدر حرکت «نور» تبدیل گردید. این حزب اسلام گرا که هدفش بازگشت ترکیه به هویت اصیل اسلامیاش بود، با ایمان راسخ و عزمی استوار در برابر ارتش که حامی و پاسدار نظام سکولار بود، ایستاده و با مبارزات پی هم سیاسی توانستند چندین بار تا مناصب بلند حکومتی نیز پیش بروند اما هر بار با کودتاهای ننگین ارتش لاییک سرکوب شده و احزاب شان منحل گردید. بعد از لغو حزب اسلام گرای نور، حزب «رفا» به میان آمد و «نجم الدین اربکان» رهبر این حزب توانست در سال ۱۹۹۶م تا مقام نخست وزیری نیز به پیش برود و در راستای برگشت ترکیه به دامان اسلام به موفقیت هایی نیز دست یافت که طبق معمول با کودتای ارتش به عقب زده شد و جریان اسلامی اش تعطیل اعلام شد. از دامان حرکت رفا حزب «فضیلت» متولد گردید و با نظام سکولاریزم ارتش دست و پنجه نرم نمود و بعد از لغو حزب فضیلت دو حزب دیگر «سعادت» و حزب «عدالت و توسعه» از آن منشعب گردید.
آغاز شکست سکولاریست ها:
حزب عدالت و توسعه که امروز اکثراً با نام آن آشنایی داریم، با پشتوانه ی حمایت قاطع اکثریت مردم ترکیه در صحنه ی سیاسی در برابر ارتش ایستاد. این حزب که گرایشات اسلامی دارد با رهبری «رجب طیب اردوغان» در جهت هدف اربکان یعنی بازگشت ترکیه به هویت اسلامی تلاش می کند که با فضل و مرحمت الله متعال توانسته در اکثر میادین رقابت، ارتش ترکیه را شکست داده و پیروزی های قابل ملاحظه ای را برای مسلمانان ترکیه رقم زند.
حزب عدالت و توسعه در نوامبر 2002 توانست با کسب دو سوم آرای ملت ترکیه قدرت سیاسی را در دست گیرد و نماینده های زیادی را به پارلمان بفرستد و در انتخابات سال 2007 با احراز پست ریاست جمهوری ترکیه توسط عبدالله گل، مجدداً به پیروزی برسد و برای اولین بار پس از 80 سال سلطه ی کمالیست های سکولار بر کرسی ریاست جمهوری، اولین رییس جمهور مسلمان را به کاخ ریاست جمهوری بفرستد. سکولارهای ترکیه که هنوز قدرت نظامی را در دست دارند، در برابر این همه پیروزی های اسلام گرایان به تماشا ننشسته بلکه هر بار خواسته اند تا همان روش قبلی کودتا را تعقیب نمایند اما هر بار پلان هایشان خنثی شده و پیروزی از آن مسلمانان شده است.
نحوه ی مبارزات مسلمانان ترکیه:
در اوایل مسلمانان با قیام های مسلحانه در برابر سلطه ی ارتش به مبارزات آغاز نموده بودند و در این مبارزات تلفات بسیار سنگینی نیز متحمل شدند. از دهه ی 1950 دیده می شود که اسلام گرایان ترکیه این روش را با تمرکز روی فعالیت های اجتماعی سیاسی و وارد شدن در عرصه ی رقابت سیاسی تغییر دادند که کاهش حساسیت سکولارها به مسلمانان را در پی داشت.
در این روش نیز بعدها با دست یافتن مسلمانان به مناصب سیاسی و توجه به آوردن اصلاحات اسلامی در کشور و ارتباطات با کشورهای اسلامی زنگ خطر را بیخ گوش سکولارها به صدا در آورد و باعث سرکوب مسلمانان گردید. واضح ترین مثال آن را در فعالیت های اسلامی نجم الدین اربکان و تلاش های وی برای ارتباطات با کشورهای همسایه اسلامی و اتحاد جهان اسلام می توان مشاهده نمود که در اثر آن کودتای ارتش و تحریم پنج ساله ی وی از فعالیت های سیاسی را در پی داشت. اما از آن به بعد تعامل اسلام گرایان با ارتش سکولار با انعطاف بیشتری همراه می شود و اسلام گرایان سعی می کند با نرمش و تسامح در مقابل ارزش های نظام سکولار کشورشان و تطابق با آن، حساسیت ارتش را نسبت به اصلاحات سیاسی اسلامی خویش بر نیانگیزند. این روند تاکنون اندک اندک ادامه دارد. اما امروزه با قوت گرفتن جریانات اسلامی و تسلط بر نهادهای حکومتی اسلام گرایان دریافته اند که دیگر زمان پایان دادن به سیطره ی لاییک ها رسیده است و ارتشی ها دیگر مجال تقابل در این عرصه را از دست داده اند. از این رو، مسلمانان ترکیه سعی دارند تا قید نرمش در مقابل نظام سکولار را بشکنند.

این امر را در موضع گیری های حزب اسلام گرای عدالت و توسعه در عرصه ی داخلی و خارجی می توان به وضح مشاهده کرد. قضیه ی حجاب اسلامی در دانشگاه ها در داخل و موضع گیری های اخیر رجب طیب اردوغان در قبال مسایل فلسطین، برخورد شدید وی با اسراییل، ارسال کشتی امداد به غزه، تعلیق روابط دیپلوماتیک با اسراییل و تقویت روابط با جهان اسلام و … در عرصه ی خارجی به خوبی نمایانگر قدرت و تاثیرگزاری مسلمانان بر اوضاع ترکیه است. حزب حاکم مسلمان که اکنون خود را پیروز میدان می یابد در این عرصه دستش را باز می بیند.
بساط سکولاریزم بر چیده می شود:
از سوی دیگر دیده می شود که حزب حاکم عدالت و توسعه برای راحت شدن از شر کمالیست های لاییک اکنون دست به اقدامات مهمی زده است تا قدرت نظامیان سکولار را کاهش داده و اصلاحات سیاسی اسلامی خویش را توسعه بخشد.
اختیارات ارتش و حاکمیت آن بر قوه ی قضاییه که در قانون اساسی مصوبه ی 12 سپتامبر سال 1880 توسط نظامیان ارتش که بعد از کودتا علیه اسلام گرایان به تصویب رسانیدند و در آن اختیارات عام و تام را برای خویش تفویض نمودند، مانع بزرگی سر راه اصلاحات اسلامی مسلمانان است. از این رو، حزب عدالت و توسعه برای رفع آن، چندی قبل با بسته ی پیشنهادی مبنی بر تغییر در 26 مورد قانون اساسی را آماده نموده و آن را برای همه پرسی مردم ارائه داد که بر اساس آن قدرت ارتش تنزیل یافته و حاکمیت آن در قوه ی قضاییه نیز کاهش می یابد و قدرت دولت در آن افزایش می یابد. در این همه پرسی که در 12 سپتامبر امسال (2010) درست همزمان با سی امین سالگرد کودتای ارتش و تصویب قانون اساسی برگزار شد، مردم ترکیه با شور و هیجان زیاد در آن شرکت نموده و اکثریت قاطع به آن رأی مثبت دادند و به این ترتیب مسلمانان ترکیه به یک پیروزی بزرگ و نهایت حساس دست یافتند که هم پایه های قدرت مسلمانان را مستحکم نموده و هم راه را برای آوردن اصلاحات اسلامی در ترکیه هموار می نماید. با این حرکت پیروزمندانه مسلمانان نشان دادند که اکنون وزنه ی قدرت ترکیه در دست آن هاست.
با توجه به پیروزی اخیر می توان گفت یک تحول مهم و شگرف در حیات اسلامی ترکیه رقم خورده است که در آینده ای نه چندان دور باید منتظر برچيده شدن سکولاریزم در این کشور بود که پایان تراژدی نامیمون آتاترک و کمالیست های پیرو وی در ترکیه و پیروزی کامل مسلمانان را در پی خواهد داشت.

 

ارسال نظر به عنوان مهمان

شرایط و قوانین.
  • هیچ نظری یافت نشد